TAMBAHAN MATERI PARAMASASTRA


Assalamu'alaikum wr wb
Para siswa kls 9 sing tansah tak tresnani....
Kepriye kabare...
Mugi pinaringan sehat kabeh..isih tetep semangattt....

Dina iki ana tambahan materi...mengkone TEGES SAKA PARAMASASTRA DI AYAHI ING BUKU TUGAS

DENE SOAL-SOAL DIAYAHI ANA ING KERTAS FOLIO YA....!

D. MATERI TAMBAHAN :

1.  Bebasan lan  saloka

 

Bebasan  yaiku    : unen-unen  kang  ajeg  panganggone, ngemu  surasa  pepindhan kang  dipindhakake  kahanane  wong utawa barang.

Tuladha                 :  ngubak-ubak  banyu  bening tegese gawe  rerusuh ing papan  sing  aman.

Saloka   yaiku      : Unen-unen kang  ajeg  panganggone, ngemu surasa  pepindhan lan sing  dipindhakake kahanane  wong

Tuladha                 : Timun  mungsuh  duren tegese : wong sing kuwat  mungsuh wong sing  ringkih.

Pratelan  ngisor  iku  golekana  bebasan utawa  saloka sing wis  cumawis  ing ngisore !

1.      perkara  sepele  ngambra-ambra  dadi  gedhe.

2.      melu  anut  grubyuk  ora  ngerti  arah tujuwane.

3.      Bisa  njunjung  drajate  wong tuwa .

4.      Nindakake  pagawean  kanthi lega lila  ora  duwe  pamrih  apa-apa.

5.      Prabot  sing rusak  amarga  ora  digunakake.

6.      Wong  sing seneng  janji  nanging ora dileksanani.

7.      Wong sing duwe  kapinteran  nanging ora dimanfaatke  nganti saat akhire.

8.      Wong  sing rupane  apik  ditambah  becik bebudene.

9.      Pasulayan  amung ngrebutake  barang sing ora ana gunane.

10.  Wong uripe rekasa amarga omongane dewe.


 


2. Tembung   Saroja

Tembung saroja yaiku tembung loro kang padha tegese utawa meh padha tegese kang lumrah dianggo bebarengan banjur nduweni teges mbangetake.

Tuladha : Bagas tegese sehat

                 Waras tegese sehat

                 Bagas waras ateges sehat banget, utawa adoh saka lelara.

                

Tembung  sing  kacithak  kandel  iki tegese  apa ?

1.      Dasamuka  iku  raja  kang awatak  angkara  murka

Angkara  murka  , tegese………………………………………………………………………...

2.      Anoman  benget  anggenipun  madosi  papan dunungipun Dewi Sinta

Papan dunungipun tegese………………………………………………………………………..

3.      Dewi Trijatha  ugi  boten sarujuk  kaliyan tindak lampahipun Prabu Dasamuka.

Tindak lampah tegese……………………………………………………………………………

4.      Sinaosa  mapan  ing  taman  ingkang edi peni nanging babar pisan  Dewi Sinta  boten ngraosaken  gembira manahipun.

Edi peni tegese……….………………………………………………………………………….

5.      Dewi Sinta  boten nggadhahi  raos  was  sumelang kaliyan Dewi Trijath Sinaosa Dewi Trijatha  menika  penakanipun Prabu Dasamuka.

Was  sumelang , tegese…………………………………………………………………………..

6.      Sri Rama  sakalangkung  suka rena  ing galih tampi palapuraning  Anoman.

Suka rena  , tegese……………………………………………………………………………….

7.      Wadya bala  kapi  ingkang dipunpangarsani Sugriwa  bidhal  ngrabasa dhateng  negari Alengka  ngrebat Dewi Sinta.

Wadya bala, tegese……………………………………………………………………………..

8.      Saiki  uripe  wis  mukti  wibawa , sanajan  biyen  papa  cintrakaora duwe apa-apa.

Papa cintraka tegese……………………………………………………………………………

9.      Asmane  Taufik Hidayat  arum angambar  ing donyaning  Olahraga  badminton.

Arum  angambar  tegese…………………………………………………………………………

10.  Wayang  iku  kagunan  kang  adi luhung mula  akeh  wong manca  sing nggilut  nyinau kagunan  kang  endah  edi  mau.

Adi luhung  tegese maknane…………………………………………………………………….

 

3. Purwakanthi

Purwa       : Wiwitan

Kanthi      : Gandheng, kanca, nganggo, migunakake.

Purwakanthi yaiku : nggandheng kang wus sinebut ing wiwitan (purwa).

Tegese, sing wis disebut ing ngarep, dibaleni maneh.  Sing dibaleni iku swarane (vokale), sastrane (konsonane), malah terkadang tembunge.

Purwakanthi ana 3, yaiku :

1.      Purwakanthi Guru swara,

yaiku purwakanthi sing runtut swarane (vokal), utawa utawa swara urip (A,I,U,E,O)
Tuladha  :

a.       We la dadi kapiran-kapirun, gaga ora matun sapi oran nuntun.

b.      Jarene kepingin maju, lha kok ora sinau.

c.       Aja dahwen ati open, yen kowe kepingin kejen.

d.      Dupeh menang, tumindhak sawenang-wenang.

e.       Jaman bubrah sing salah malah disembah-sembah.

f.        Atine ora bisa luntur dening pitutur, ora bisa luluh dening pituduh lan ora mendha dening tembung manuara.

2.      Purwakanthi Guru Sastra

yaiku purwakanthi sing runtut sastrane (konsonan), utawa swara mati (B,C,D,F, Lsp.)

Tuladha  :  

a.        Jejodhoan kudu ngelingi bebet, bibit lan bobot.

b.      Yen kepingin ngerti marang gaib iku, kudu eneng, ening bisa uninga.

c.       Sapa goroh bakal growah.

d.      Kekudanganku marang kowe, klakona mengku kamulyan.

 

3.      Purwakanthi  Guru  Basa ( Lumaksita).

yaiku purwakanthi sing runtut basane (tetembungane)

Tuladha  :

a.       Kalah cacak, menang cacak.

b.      Emban cindhe, emban siladan.

c.       Raja putra, putrane Raja Alengka.

Aranana kalebu purwakanthi apa ?

1.      Ya ngene iki dadi wong cilik, panggaweane iplik, bayare sethithik.

Purwakanthi  : .....................................................................................................................................

2.      Tembungmu mbok ya sing sareh, kereben pikoleh.

Purwakanthi  : .....................................................................................................................................

3.      Tirta jroning jurang gumrujug.

Purwakanthi  : .....................................................................................................................................

4.      Tatune  methunthung  mentheng-mentheng.

Purwakanthi  : .....................................................................................................................................

5.      Mingkar mingkuring angkara.

Purwakanthi  : .....................................................................................................................................

6.      Wong bungah-bungah temah nemu  susah
Wong suka-suka nemu deduka.

Purwakanthi  : .....................................................................................................................................

7.      Ati jujur, budi luhur,  pantes dadi wong luhur.

Purwakanthi  : .....................................................................................................................................

8.      Sing  weweh  bakal  wuwuh.

Purwakanthi  : .....................................................................................................................................

9.      Katula-tula  katali

Purwakanthi  : .....................................................................................................................................

10.  Mangan  ati, atine  sing  kelara-lara

Purwakanthi  : ……….........................................................................................................................